در صورت مفقود شدن چک چه اقداماتی باید انجام داد؟

امروزه با توجه به گسترده شدن انجام معاملات در بخش های مختلف اقتصادی، استفاده از چک جهت پرداخت ثمن معامله بسیار مرسوم گردیده است. اما گاهی اوقات ممکن است بدلیل غفلت و با هر مساله دیگری، چک یا دسته چک در نزد صاحب آن یا شخص ثالثی مفقود گردد و مشکلات عدیده ای را برای صاحب آن بوجود آورد، در این مقاله به تفصیل توضیح داده می شود تا در صورت مفقود شدن چک، صاحب آن چه اقداماتی را می بایست انجام دهد.

 

جهت اعلام مفقودی چک می بایست مراحل زیر انجام گیرد:

• مرحله اول

صاحب چک یا ذینفع (کسی که چک بنام او صادر شده یا ظهر نویسی شده یا به او واگذار شده است) می بایست فورا به بانک صادر کننده چک مراجعه نموده و اعلام مفقودی چک را نماید. در این ارتباط می توان اینگونه بیان نمود که صادر کننده چک یا هر ذینفع دیگری میتواند با مراجعه به بانک صادرکننده چک، اعلام نماید که چک مفقود یا سرقت یا جعل و … شده است و کتباً دستور عدم پرداخت چک را به بانک می دهد.

• مرحله دوم

دستور دهنده عدم پرداخت وجه چک، می بایست ظرف یک هفته به مرجع قضایی صالح مراجعه نموده و پرونده قضایی تشکیل دهد و گواهی را جهت ارائه به بانک از مرجع قضایی ظرف مهلت مقرر اخذ نماید. در صورت مفقود شدن چک، مرجع قضایی صالح، شورای حل اختلاف محل می باشد که متقاضی می بایست در آنجا تشکیل پرونده دهد. در صورت سرقت یا جعل یا کلاهبرداری و … می بایست به دادسرای محل وقوع جرم مراجعه و پرونده کیفری تشکیل دهد.

ناگفته نماند که متقاضی عدم پرداخت وجه چک، می بایست بعد از تشکیل پرونده در مرجع صالح (شورای حل اختلاف یا دادسرا) از آن مرجع گواهی را جهت ارائه به بانک صادرکننده چک اخذ نماید.

• مرحله سوم

در این مرحله می بایست متقاضی دستور عدم پرداخت وجه چک، گواهی مبنی بر اعلام شکایت خود در مرجع قضایی (دادسرا یا شورای حل اختلاف) را ظرف یک هفته تقدیم بانک نماید. اگر متقاضی ظرف یک هفته گواهی اعلام شکایت خود را به بانک تحویل ندهد، بانک بعد از انقضای این مدت به درخواست دارنده چک وجه آن را وصول می نماید.

نکته مهم این است در صورتی که متقاضی ظرف یک هفته، گواهی اعلام شکایت خود را به بانک ارائه دهد، بانک مکلف است تا تعیین تکلیف نهایی دادگاه، وجه چک را در حساب مسدودی نگهداری نماید.

 

مستندات قانونی در ارتباط با اعلام مفقودی چک

ماده ١۴ قانون صدور چک مقرر نموده است:

“صادر کننده چک یا ذینفع یا قائم مقام قانونی آن‌ها با تصریح به اینکه چک مفقود با سرقت یا جعل شده و یا از طریق کلاهبرداری یا خیانت در امانت یا جرائم دیگری تحصیل گردیده می‌تواند کتباً دستور عدم پرداخت وجه چک را به بانک بدهد بانک پس از احراز هویت دستور دهنده از پرداخت وجه آن خودداری خواهد کرد و در صورت ارائه چک بانک گواهی عدم پرداخت را با ذکر علت اعلام شده صادر تسلیم می‌نماید.

دارنده چک می تواند علیه کسی که دستور عدم پرداخت داده شکایت کند و هرگاه خلاف ادعایی که موجب عدم پرداخت شده ثابت گردد دستور دهنده علاوه بر مجازات مقرر در ماده ۷ این قانون به پرداخت کلیه خسارات وارده به دارنده چک محکوم خواهد شد.

 

تبصره ۱ (اصلاحی ۱۴۱۰۱۳۷۶)

ذینفع در مورد این ماده کسی است که چک به نام او صادر یا ظهر نویسی شده یا چک به او واگذار گردیده باشد (یا چک در وجه حامل به او واگذار گردیده) در موردی که دستور عدم پرداخت مطابق این ماده صادر می شود بانک مکلف است وجه چک را تا تعیین تکلیف آن در مرجع رسیدگی یا انصراف دستوردهنده در حساب مسدودی نگهداری نماید.

تبصره ۲ (الحاقی ۱۱۸۱۳۷۲)

دستور دهنده مکلف است پس از اعلام به بانک شکایت خود را به مراجع قضایی تسلیم و حداکثر ظرف مدت یک هفته گواهی تقدیم شکایت خود را به بانک تسلیم نماید در غیر این صورت پس از انقضای مدت مذکور بانک از محل موجودی به تقاضای دارنده چک وجه آن را پرداخت می کند.

تبصره ۳ (الحاقی ۱۴۱۰۱۳۷۶)

پرداخت چک های تضمین شده و مسافرتی را نمی توان متوقف نمود مگر آنکه بانک صادرکننده نسبت به آن ادعای جعل نماید.

در این مورد نیز حق دارنده چک راجع به شکایت به مراجع قضایی طبق مفاد قسمت اخیر ماده ۱۴ محفوظ خواهد بود.”